گرگان : پایتخت فرهنگی سیستان ِ مدرن

[Goche Sisto]

جا دارد پیش از آغاز سخن بر این نکته رهنمون شد که مقصود ما از واژه سیستان، تمامی اقلیم های جغرافیائی می باشد که در آن، گویش سیستانی کماکان در جریان می باشد (ولو به لهجه های گوناگونش) .


شاید در گذرگاه تاریخ بتوان از زابل و حومه اش به عنوان پایتخت جغرافیائی سیستان یاد کرد اما شواهد مردم شناسانه و بررسی باروری فرهنگی مردم سیستان نکات قابل تامل دیگری را بر ما نمایان می سازد؛

اگر فاکتور های " توانائی تولید شعر و ادبیات، کاربرد زبانی در میان جوانان، پایبندی زبانی دختران و زنان، استقبال از تولیدات سمعی و بصری محلی، مشارکت در فعالیت های فرهنگ محلی، نگارش های کتبی و اینترنتی فرهنگ محلی و ... " را ملاک تصمیم گیری خود بر گماریم، می توان از منطقه جغرافیائی گرگان به عنوان پایتخت فرهنگی سیستان مدرن یاد کرد .
رتبه دوم را نیز می توان به مشهد و حومه اش اختصاص داد و در نهایت در رتبه سوم (با کمال تاسف) می توان از زابل و حومه اش یادی کرد .

پرسش به جائی پیش می آید و آن اینکه چرا هم اکنون این گرگان است که در بازتولید فرهنگ سیستانی پیشتازی می کند؟

آب و هوای مساعد تر (که در آن دیگر از جبر جغرافیائی زابل زمین خبری نیست) و نزدیکی به پایتخت سیاسی و فرهنگی کشور (تهران) گزینه های نخستی خواهد بود که در نگاه اول به ذهن متبادر می گردند؛

اما نگارنده این سطور نظر دیگری نیز دارد و آن اینکه تاکنون " سیستانیسم " اهرمی بوده است برای هویت بخشی به قشر مهاجر سیستانیان در گرگان زمین . تقابل فرهنگی میان سیستانیان و گرگانی ها (که در واشکافی آن سخن ها فراوان توانستی گفت) زمینه ساز این سیستانیسم می بوده است؛ این در حالیست که هم اکنون در زابل و زاهدان از این فشار و تقابل فرهنگی خبری نمی باشد (چرا که مردمشان به لحاظ مذهبی و تاریخی از پشتیبانی حاکمیت مرکزی برخوردار می باشند) .

مشهد نیز از آن سو که قشر فرهیخته و تحصیل کرده سیستانی به مراتب به سوی این دیار رهسپار شده اند در حال حاضر از جایگاه خوبی برای بازتولید فرهنگ سیستانی بر خوردار می باشد .

اگرچه می توان این کوچ فرهنگی سیستان را از شرق به شمال شرق کشورمان به فال نیک گرفت اما افول باروری فرهنگ سیستانی در پایتخت جغرافیائی آن (زابل و حومه اش) خود زنگ خطری خواهد بود برای فرسایش و بی هویتی این کلان فرهنگ .

بیائید تا که چاره جوئیم؛
دنباله سخن را به شما دوستانی که در دغدغه من شریک هستید می سپارم .

[محمد]

سلام
من گلستان به دنیا امده و زندگی می کنم.اینجا چون کمی قوم سیستانی در منگنه قرار دارد شاید دلیلی باشد برای ارائه انچه هستیم.اما در زابل و حومه به دلیل نبودن چنین مسائلی به طور قطع فعالیت های فرهنگی رنگ و رویی دیگر دارد.

نگذاریم جایی دیگر به غیر از سیستان مرکز گسترش فرهنگ سیستانی باشد و اینقدر روی گرگانی بودن و جدا کردن سیستانیهای گرگان با زابل نباشیم.سیستانی سیستانی است.ریشه و فرهنگ همه ما به سیستان تعلق دارد و نه جای دیگر.هر کس اگر فکر می کند سیستانی است اما به گرگان و مشهد و ... تعلق دارد و با کسانی که در سیستان هستند فرق می کند در واقع دچار یک نوع خود فراموشی و تازه به دوران رسیدگی شده است.پس هر مسئله فرهنگی اگر بخواهد رشد کند فقط و فقط از جانب سیستان باید باشد

جداشدن سیستانهای گلستان و سیستان خود بوی نوعی تفرقه فرهنگی می دهد که از هر چیزی خطرناک تر برای فرهنگ سیستان است.

[yasna]

تا بوده همین بوده وقتی توی دریایی قدرش رو نمی دونی اما همین که گرفتار تنگ می شی تازه می فهمی چه گوهری رو از دست دادی...